Test acid acetic trong tầm soát ung thư cổ tử cung

Test acid acetic trong tầm soát ung thư cổ tử cung

Test acid acetic là gì?

Test acid acetic (hay còn gọi là Test VIA), là cách thử nghiệm quan sát cổ tử cung với dung dịch axit acetic 3-5% bằng mắt thường sau 1 phút, nếu thấy xuất hiện hình ảnh trắng axit acetic gần khu vực chuyển tiếp thì nghiệm pháp này được coi là dương tính.

Cách thực hiện

Mục tiêu

Mục tiêu của kiểm tra trực quan hỗ trợ là chỉ có thể nhận ra bình thường lâm sàng (Acetic Acid Test âm tính) từ cổ tử cung bất thường (Acetic Acid Test positive) và giới thiệu các trường hợp tìm kiếm bất thường để đánh giá và chẩn đoán thêm và điều trị thích hợp.

Mục đích là để phát hiện và điều trị chứng loạn sản cổ tử cung ở phụ nữ không có triệu chứng, để ngăn ngừa sự phát triển của ung thư cổ tử cung. Nó cũng có thể được sử dụng để bổ sung cho sàng lọc Pap-smear, nơi cơ sở đó có sẵn, mặc dù trong giới hạn.

Thực hiện được tets acid acetic và test Schiller đúng kỹ thuật.

Nhận định được tổn thương CTC qua test acid acetic và test Schiller.

Nhận thức được tầm quan trọng của việc làm test acid acetic và test Schiller.

Cơ chế làm test

Acid acetic có tác dụng làm kết tủa niêm dịch, làm sạch và làm se niêm mạc cũng như vùng tổn thương để nhìn rõ tổn thương (loét hoặc lộ tuyến). Mặt khác acid acetic có tác dụng làm co những mạch máu bình thường để phân biệt với những mạch máu tân tạo bất thường.

Lớp tế bào bề mặt và lớp giữa của biểu mô lát 1/3 trên âm đạo và CTC ở phụ nữ trong tuổi sinh đẻ, chịu ảnh hưởng của estrogen và progesteron, luôn luôn tổng hợp và chế tiết glycogen. Khi bôi lugol, iod tác dụng với glycogen làm niêm mạc CTC và âm đạo chuyển thành màu nâu sẫm. Sự thay đổi về cấu trúc và hình thái tế bào, sẽ làm lớp bề mặt của âm đạo và CTC không bắt màu.

Cách làm test

Chuẩn bị

Dụng cụ và hóa chất

Dung dịch acid acetic 3% đựng trong cốc và củ bông thấm nước. Dung dịch lugol 3% và củ bông thấm nước đựng trong cốc.

Mỏ vịt, panh sát khuẩn, săng và găng tay vô khuẩn.

Cách tiến hành và đọc kết quả

Test acid acetic

Sát trùng vùng âm hộ TSM, trải săng vô khuẩn, đi găng tay.

Đặt mỏ vịt, bộc lộ CTC, quan sát sơ bộ, dùng bông lau sạch khí hư ở bề mặt CTC và cùng đồ, sau đó dùng bông nhúng acid acetic bôi lên bề mặt CTC.

Quan sát nhanh, bằng mắt thường hoặc qua soi CTC, thời gian trong 1 – 2 phút. Nếu xét thấy vẫn cần quan sát kỹ thêm, thì phải bôi tiếp, vì sau 1 – 2 phút acid acetic hết tác dụng.

Kết quả sau khi bôi acid acetic toàn bộ niêm mạc CTC sẽ trắng bợt, nếu có tổn thương, lộ tuyến thì hình ảnh sẽ rõ hơn, bờ và nền vết loét sẽ sạch và se lại, lộ tuyến cũng se lại, làm nổi rõ chùm tuyến.

Mặt khác nếu tuyến chế tiết nhầy (niêm dịch), thì một phần chất nhầy cũng bị kết tủa trắng đục như những bó nhũ thạch.

Do bị se đi, có hiện tượng co thắt cục bộ, nên bờ vết loét hoặc đôi chỗ vùng lộ tuyến có thể bị rớm máu tươi.

Test Schiller

Thường làm test Schiller sau khi đã làm test acid acetic.

Dùng bông lau sạch CTC và cùng đồ âm đạo, bôi lên bề mặt CTC dung dịch lugol 3%, bôi chậm để niêm mạc ngấm đều.

Bình thường toàn bộ CTC (trừ lỗ CTC) và thành âm đạo bôi lugol sẽ có màu nâu thẫm và bóng. Kết quả niêm mạc bắt màu iode (+) hay test Schiller âm tính;

Nếu có ổ loét và lộ tuyến hoặc khối u, hay tổn thương tiền ung thư, thì vùng bôi Lugol sẽ không bắt màu gọi là vùng iode (-) hay test Schiller dương tính (+).

Kết luận

Test VIA có những ưu điểm: đơn giản, đánh giá ngay khi làm test, giá thành thấp hơn so với test khác, dễ lập lại test.

Vì vậy, có thể sử dụng VIA như một xét nghiệm tầm soát ung thư cổ tử cung nhằm phát hiện những trường hợp nghi ngờ có tổn thương tiền ung thư để chuyển đến các tuyến cao hơn, nơi bệnh nhân có thể được xét nghiệm tế bào học, soi cổ tử cung, sinh thiết và điều trị thích hợp.