Gen p53 kiềm chế sự phát triển của ung thư

Gen p53 kiềm chế sự phát triển của ung thư

Gen p53 là gì?

Gen p53 (hay còn gọi là Tumor protein p53) là một protein quan trọng nằm trong điều hòa chu kỳ tế bào – gọi là gen áp chế khối u p53. Khi có tổn thương ở DNA, p53 làm ngừng chu kỳ tế bào cho đến khi DNA bị tổn thương được sửa chữa hoặc p53 có thể làm cho tế bào chết theo lập trình (tiếng Anh en: apoptosis) nếu không còn khả năng sửa chữa DNA.

Rb là gen có chức năng ngăn cản diễn tiến chu kỳ tế bào bằng cách gắn kết với E2F1 và ngăn cản sự sao chép các gen cần thiết cho tế bào vào pha S. Sở dĩ p53 ngăn cản được chu trình tế bào vì nó hoạt hóa quá trình phiên mã tạo ra CKI, P21 để luân phiên ức chế sự hoạt hóa của CDK. Một khi CDK bị hoạt hóa nó sẽ phosphoryl hóa Rb và làm mất tác dụng của Rb.

Những đột biến mất chức năng p53 làm tăng tính bất ổn định di truyền và làm giảm chết tế bào theo lập trình. Người ta phát hiện thấy trên 50% người mắc các bệnh về ung thư (như ung thư vú, ung thư đại tràng, ung thư phổi, ung thư gan…) đều có những điểm khác biệt trên gene mã hoá p53 so với người bình thường.

Chức năng của gen p53

Các gen ức chế khối u có liên quan đến các quá trình phân chia tế bào khác nhau như quy định biểu hiện gen, kiểm soát chu kỳ tế bào, lập trình tế bào chết và ổn định hệ gen.

Sự mất hoạt động của các gen này làm cho không có khả năng phản ứng với cơ chế kiểm soát điều chỉnh sự phân chia tế bào, do đó có sự gia tăng không kiểm soát được của tế bào, đôi khi dẫn đến sự phát triển của các khối u và sự phát triển của tương tự đối với các quá trình khối u tích cực hơn.

Gen p53 thuộc nhóm gen liên quan đến sự kiểm soát chu trình tế bào. Gen này có nhiều chức năng vì nó xuất hiện liên quan không chỉ trong sự kiểm soát của chu kỳ tế bào mà còn trong sự toàn vẹn của DNA và sự tồn tại của các tế bào tiếp xúc với các tác nhân gây tổn thương DNA.

Sự thay đổi gen p53 gây ra nguy cơ cao phát triển ung thư và đột biến của nó là một trong những thay đổi gen thường gặp nhất trong ung thư ở người.

Hoạt động của gen p53

Các gen ức chế khối u có liên quan đến một số quá trình phân chia tế bào như, điều hòa phiên mã, kiểm soát chu kỳ tế bào, chết tế bào lập trình và sự ổn định hệ gen.

Mất hoạt động của các gen này khiến cho không có khả năng đáp ứng với các cơ chế kiểm soát điều chỉnh sự phân chia tế bào, do đó sự tăng sinh tế bào không kiểm soát được là nguyên nhân dẫn đến sự phát triển của ung thư.

Gen ức chế khối u p53 là một yếu tố đa yếu tố có thể kiểm soát sự tiến triển của chu kỳ tế bào, tính toàn vẹn DNA và sự tồn tại của các tế bào tiếp xúc với các tác nhân gây tổn thương DNA.

Sự thay đổi gen p53 gây ra nguy cơ cao phát triển ung thư và đột biến của nó là một trong những thay đổi di truyền thường gặp nhất trong neoplasia của con người.