Dụng cụ tử cung là gì? phân loại & cơ chế hoạt động

Dụng cụ tử cung là gì? phân loại & cơ chế hoạt động

Dụng cụ tử cung (vòng tránh thai)

Vòng tránh thai là một trong những phương pháp tránh thai tạm thời, thường được dùng rộng rãi ở những nước đang phát triển vì đơn giản, rẻ tiền và hiệu quả. Ở Việt Nam, vòng Multiload và TCu 380 đang được sử dụng rộng rãi. Gần đây, vòng Mirena (dụng cụ tử cung có chứa nội tiết) đã xuất hiện trên thị trường.

Vòng tránh thai là một dụng cụ nhỏ (thường có hình chữ T) được đặt vào lòng tử cung tạo nên hiệu quả tránh thai kéo dài nhiều năm. Vòng tránh thai có thể được quấn đồng hay không để làm tăng hiệu quả ngừa thai. Hiện tại dụng cụ tử cung (DCTC) hiện đại nhất là loại vòng có chứa nội tiết progestin (vòng Mirena) được phóng thích dần dần tạo hiệu quả tránh thai rất cao.

Phân loại theo hình dạng

– DCTC kín: Vòng Ota, Dana…

– DCTC hở: Vòng Tcu, Multiload…

Phân loại theo cấu trúc

– DCTC trơ: là thế hệ đầu tiên, cấu tạo bằng Polyethylen (Dana, Lippes…).

– DCTC có hoạt tính: là thế hệ thứ 2, cũng làm bằng chất dẽo nhưng có gắn thêm đồng hoặc dược chất nhưng có khả năng tiết hằng ngày điều đặn 1 lượng nhỏ để tăng cường hiệu quả tránh thai (ví dụ: Tcu 200; Tcu 380; Multiload; Progestarert…)

Hai loại dụng cụ tử cung phổ biến hiện nay: Multiload (thời gian tối đa 5 năm) Tcu 380 (thời gian tối đa 10 năm).

Cơ chế tránh thai

Cơ chế tác dụng chính của dụng cụ tử cung là gây ra phản ứng viêm tại niêm mạc tử cung, làm thay đổi về sinh hóa tế bào nội mạc và không tạo điều kiện thuận lợi để trứng thụ tinh làm tổ.

Đối với loại dụng cụ tử cung có đồng

  • Hiệu quả ngừa thai của vòng tăng lên bởi sự phóng thích liên tục của đồng vào buồng tử cung, làm tăng phản ứng viêm và có thể gây ra co cơ tử cung ngăn chặn sự làm tổ của trứng
  • Ion đồng còn làm thay đổi sinh hoá của chất nhầy cổ tử cung, từ đó ảnh hưởng đến sự di động, hoạt hoá và khả năng sống sót của tinh trùng.
  • Đồng làm thay đổi niêm mạc tử cung, ngăn chặn sự làm tổ của trứng thụ tinh

Đối với vòng có progesterone

  • Progesterone ngăn chặn hoạt động chu kỳ của nội mạc tử cung do nồng độ progesterone cao so với estrogen, tạo điều kiện không thuận lợi cho trứng thụ tinh không thể làm tổ ở niêm mạc tử cung.
  • Có thể gây ra ức chế rụng trứng.

Chỉ định và chống chỉ định

Chỉ định

Mọi phụ nữ trong độ tuổi sinh đẻ muốn tránh thai mà không có chống chỉ định y khoa.

Chống chỉ định

Có thai hoặc đang nghi ngờ có thai.

Xuất huyết âm đạo bất thường chưa rõ nguyên nhân.

Viêm vùng chậu cấp, bệnh lây qua đường tình dục.

Đang bị ung thư hoặc nghi ngờ có bệnh lý ác tính đường sinh dục.

Tiền sử: Thai ngoài tử cung, viêm sinh dục nặng.

Đối với DCTC có đồng: CCĐ khi bệnh nhân dị ứng với đồng, bất thường trong hấp thu, chuyển hóa đồng.

Thời điểm đặt DCTC

– Sau sạch kinh: vì chắc chắn tử cung không có thai và CTC còn hé mở.

– Sau nạo hút thai thường: nếu đảm bảo không sót nhau và không viêm nhiễm đường sinh dục.

– Sau sanh: hết thời kỳ hậu sản.

Lịch tái khám

– Theo dõi diễn tiến và tai biến (nếu có).

– Tư vấn người phụ nữ yên tâm hoặc giúp thay đổi biện pháp tránh thai nếu có chỉ định.

– Kiểm tra xem DCTC có còn không, có đúng vị trí không.

– Tái khám mỗi tháng 1 lần trong 3 tháng đầu. Sau đó 6 tháng 1 lần trong thời hạn sử dụng của DCTC.

Nội dung khám

Hỏi về tính chất kinh nguyệt, có chảy máu bất thường, đau hạ vị, các tác dụng phụ khác nếu có.

Tìm hiểu và giải đáp thắc mắc, lo âu của người đang mang DCTC.

Khám phụ khoa, kiểm tra DCTC, làm các xét nghiệm soi tươi, nhuộm gram khí hư, PAP’ S nếu cần.

Khi nào cần tháo vòng

  • Muốn có thai.
  • Muốn áp dụng một phương pháp tránh thai khác
  • DCTC hết hạn (thường là 5 năm).
  • Viêm nhiễm đường sinh dục hay viêm vùng chậu cấp tính.
  • Rong kinh, rong huyết.
  • Đau bụng dưới nhiều, không đáp ứng với thuốc giảm đau.
  • Có thai trong lúc mang DCTC.
  • DCTC tuột thấp hay nằm lệch trong buồng TC.

Dụng cụ tử cung hay vòng tránh thai là biện pháp tránh thai hiệu quả cao và tác dụng kéo dài, có thể sử dụng rộng rãi. Vòng Tcu hay vòng Multiload đều rất rẻ tiền.

Tuy nhiên, giá Mirena thì khá cao, nếu khả năng tài chính cho phép thì Mirena là một sự lựa chọn tốt. Vòng Mirena có hiệu quả ngừa thai rất cao cũng như kèm theo một số lợi ích khác do Mirena có chứa progestin.