Bệnh lậu ở nữ – Biểu hiện và phác đồ điều trị bệnh

Bệnh lậu ở nữ - Biểu hiện và phác đồ điều trị bệnh

Đại cương về bệnh lậu

Bệnh lậu ở nữ nói riêng hay bệnh lậu nói chung

là một bệnh nhiễm khuẩn, do song cầu Gram (-) Neisseria gonorhoeae gây nên.

Bệnh thường lây trực tiếp qua quan hệ tình dục không bảo vệ đường âm đạo, hậu môn và sinh dục- miệng.
Mẹ mắc bệnh lậu nếu không được điều trị có thể lây nhiễm cho trẻ sơ sinh khi đẻ gây viêm kết mạc mắt.

Biểu hiện bệnh ở nam thường là viêm niệu đạo cấp tính, ở nữ là viêm cổ tử cung, có thể có hoặc không biểu hiện triệu chứng lâm sàng.

Các bộ phận khác cũng có thể bị nhiễm bệnh như hậu môn- trực tràng, họng, mắt…
Nhiễm khuẩn huyết do lậu cầu cũng có thể xảy ra và thường phối hợp với viêm khớp, tổn thương da.

Mặc dù đã có thuốc điều trị đặc hiệu nhưng nếu không được phát hiện kịp thời hoặc điều trị không đúng phác đồ bệnh có thể gây các biến chứng nghiêm trọng như vô sinh, chửa ngoài tử cung…

Căn nguyên gây bệnh lậu ở nữ

Song cầu khuẩn lậu được Neisser tìm ra năm 1879, tên khoa học Neisseria gonorrhoae.

Song cầu khuẩn lậu có đặc điểm:

  • Hình hạt cà phê, sắp xếp thành từng cặp.
  • Bắt màu Gram (-) nằm trong bạch cầu đa nhân.
  • Dài khoảng 1,6 , rộng 0,8 , khoảng cách giữa hai vi khuẩn 0,1 .
  • Nuôi cấy trên môi trường thạch máu hoặc nước báng phát triển nhanh.

Hiện nay thường nuôi cấy trên môi trường Thayer-Martin và làm kháng sinh đồ.

  • Sức đề kháng yếu: ra khỏi cơ thể chỉ tồn tại một vài giờ.

Triệu chứng lâm sàng bệnh lậu ở nữ

Tỷ lệ nữ bị mắc bệnh lậu sau một lần quan hệ tình dục với đàn ông bị bệnh vào khoảng 60-80%.

Viêm ống cổ tử cung là biểu hiện đầu tiên của bệnh lậu nữ. Niệu đạo cũng bị nhiễm lậu cầu (70-90%). Các tuyến Skène và Bartholin cũng thường bị nhiễm trùng.

Thời gian ủ bệnh của bệnh lậu ở nữ là không rõ ràng nhưng thông thường trong khoảng 10 ngày. Các triệu chứng thường thấy là ra khí hư nhiều, tiểu khó, ra máu giữa kỳ kinh, rong kinh…

Bệnh nhân có thể có đơn độc một triệu chứng hoặc có nhiều triệu chứng. Biểu hiện các triệu chứng có thể rất nhẹ hoặc rầm rộ.

Khi khám có thể không thấy biểu hiện bất thường ở cổ tử cung, nhưng nhiều bệnh nhân cổ tử cung ra mủ hoặc mủ nhày, đỏ và phù nề vùng ngoài cổ tử cung và khi chạm vào rất dễ chảy máu.
Khi khám có thể thấy mủ ở niệu đạo, các tuyến quanh niệu đạo, tuyến Bartholin.

Bệnh lậu ở nữ có thai không khác bệnh lậu ở nữ không có thai. Tuy nhiên, có thể nhận thấy phụ nữ có thai ít bị viêm tiểu khung hơn và hay gặp lậu hầu họng hơn.

Các biến chứng thường xảy ra ở phụ nữ có thai là sảy thai tự nhiên, vỡ ối sớm, đẻ non, viêm cấp màng ối rau, viêm kết mạc mắt trẻ sơ sinh, viêm hầu họng…

Viêm âm hộ do lậu ở trẻ em gái: có thể gặp ở bé gái bị hiếp dâm, do dùn chung khăn, chậu bị nhiễm lậu khi vệ sinh bộ phận sinh dục.
Biểu hiện lâm sàng: âm hộ viêm đỏ có mủ vàng xanh kèm theo đái buốt.

Điều trị bệnh lậu ở nữ

Nguyên tắc điều trị

  • Điều trị đồng thời nhiễm Chlamydia.
  • Điều trị sớm.
  • Điều trị đúng phác đồ.
  • Điều trị cả bạn tình.
  • Tuân thủ chế độ điều trị: không quan hệ tình dục, không uống rượu bia và chất kích thích, không làm thủ thuật tiết niệu trong thời gian điều trị.
  • Xét nghiệm huyết thanh giang mai và HIV trước và sau khi điều trị để phát hiện sàng lọc hai bệnh này.

Phác đồ

  • Cefixime 400 mg, uống liều duy nhất, hoặc
  • Ceftriaxone 250 mg, tiêm bắp liều duy nhất, hoặc
  • Spectinomycin 2g tiêm bắp liều duy nhất.

Chú ý:
Ở Việt Nam, một số vùng lậu cầu kháng lại các kháng sinh thuộc nhóm
Quinolone, Penixilin, Kanamycin.

Phối hợp điều trị Chlamydia

  • Lựa chọn đầu tiên:
  • Azithromycin 1g, uống liều duy nhất, hoặc
  • Doxycycline 100mg, uống 2 lần/ngày, trong 7 ngày
  • Các lựa chọn khác:
  • Tetracycline 500mg, uống 4 lần/ngày, trong 7 ngày, hoặc
  • Amoxycillin 500mg, uống 3 lần/ngày, trong 7 ngày, hoặc
  • Erythromycin 500mg, uống 4 lần/ngày trong 7 ngày.

Chú ý:

  • Erythromycin nên uống sau ăn.
  • Doxycycline, tetracycline không được dùng cho trẻ dưới 7 tuổi, phụ nữ có thai và cho con bú.
  • Ofloxacin không được dùng cho trẻ dưới 15 tuổi, phụ nữ có thai và cho con bú.